Kyle Holford a Lauren Smith, Forest Coalpit Farm

“Mae cymorth Menter Moch Cymru wedi bod yn allweddol i’n helpu ni i gael at gyfoeth o wybodaeth gan amrywiaeth o arbenigwyr moch ac mae hyn yn galluogi dechreuwyr i ffermio’n dda ac ehangu’r busnes.
Maen nhw hefyd wedi ein cynorthwyo i gynnal a thyfu ein busnes ar gyfer y dyfodol.”
 
Cefndir
Ym mis Hydref 2014, symudodd Kyle Holford a Lauren Smith o Lundain i ddaliad 20 erw Forest Coalpit Farm ym Mannau Brycheiniog.
Er nad oedd ganddyn nhw brofiad amaethyddol blaenorol, roedd gan y ddau ddiddordeb mawr mewn bwyd a sut mae’n cael ei gynhyrchu, felly, ym mis Ionawr 2016 prynodd Kyle a Lauren eu perchyll cyfrwyog cyntaf. Cafodd y rhain eu pesgi a’i gwerthu’n uniongyrchol i deulu a ffrindiau.
Agorwyd uned brosesu ar y fferm yn Ebrill 2017 ac roedd y busnes yn barod i ffynnu.
 
Y moch
Roedd dewis y brîd mochyn mwyaf addas i’w cadw yn broses o asesu parhaus. Arbrofwyd gyda Moch Cyfrwyog, Berkshire, Moch Gwyn Mawr a Tamworth croes Mangalitsa ar gyfer rhwyddineb eu rheoli, cyfradd tyfu a’u haddasrwydd at y system fagu awyr agored a fabwysiadwyd ar y fferm.
Roedd edrychiad ac ansawdd bwyta’r cig a gynhyrchwyd yn allweddol i’w penderfyniad terfynol o ddewis y Moch Du Mawr a Dwroc sy’n cael eu croesi er mwyn cynhyrchu mochyn wedi’i besgi gyda charcas maint da gyda’r nifer gofynnol o fraster.
Mae’r moch yn cael eu cadw y tu allan drwy’r amser ar 12 erw o dir pori neu goetir. Rhannwyd yr ardal yn gaeau bychain gyda ffens drydan a chyflenwad dŵr ac arch mochyn ym mhob cae bach. Mae’r system ffensio yn galluogi cylchdroi corlan ac ail-hau ardaloedd sydd wedi cael eu tyrchu’n wael yn rheolaidd.
Bydd perchyll yn cael eu diddyfnu yn 6 wythnos oed ac yn cael eu rhannu i grwpiau sy’n cael eu bwydo â bwyd siop yn ôl yr angen nes iddyn nhw gyrraedd pwysau o 50kg. Ar yr adeg yma fydd y baeddod a’r hesbinychod yn cael eu gwahanu a’u bwydo ar gyfraddau gwahanol er mwyn sicrhau eu bod yn parhau i dyfu heb ormodedd o fraster. Y pwysau targed ar ôl pesgi yw 85kg er mwyn rhoi carcas 60kg.
Mae rheoli’r tir yn ofalus yn sicrhau bod y moch yn medru pori mor hir â phosib yn ystod y flwyddyn. Dyma un o’r prif bwyntiau gwerthu ar gyfer y cig moch ac mae’n ychwanegu at flas unigryw’r cynnyrch.
Ar hyn o bryd mae’r genfaint yn cynnwys 10 hwch fagu sy’n cynhyrchu 70 mochyn wedi’i besgi y flwyddyn, ond bydd hyn yn cynyddu i 20 hwch fydd yn cynhyrchu 160 mochyn wedi’i besgi erbyn diwedd 2018.
 
Marchnata
Mae’r cig i gyd yn cael ei dorri a’i brosesu gan Kyle a Lauren ar y fferm. Cymerodd Lauren ran mewn cyrsiau bwtsiera mochyn a phrosesu cig, tra mynychodd Kyle gwrs charcuterie a gafodd eu cynnal gan Menter Moch Cymru. O ganlyniad i’r hyfforddiant hwn, magodd y ddau ddealltwriaeth gwell o dorri cig a chynnyrch.
Yn wreiddiol, roedd cig moch Forest Coalpit yn cael ei farchnata’n lleol ar lafar neu drwy ddefnyddio posteri hysbysebu ond erbyn hyn mae 90% o’u cynnyrch yn cael ei farchnata’n uniongyrchol o’r fferm i gogyddion yn Llundain.
Er mwyn datblygu ymhellach ar gadwyn gyflenwi cynaliadwy, effeithlon a thryloyw rhwng cogyddion a chynhyrchwyr bwyd Cymreig, cynhaliodd Kyle a Lauren ymweliad â’r fferm ar gyfer grŵp o gogyddion o Lundain. Roedd yr ymweliad yn rhan o daith Cymru gyfan wedi’i drefnu gan Menter Moch Cymru mewn cydweithrediad â HCC a Foodchain. Mae cynlluniau ar y gweill ar gyfer ehangu’r genfaint er mwyn cwrdd â gofynion y datblygiad yn y farchnad a ddaeth i’r fei o ganlyniad i’r ymweliad.
Roedd cymryd rhan mewn grŵp cynhyrchwyr lleol Menter Moch Cymru wedi galluogi Kyle a Lauren i gwrdd â ffermwyr moch eraill ar raddfa fach sy’n rhannu’r un dull moesegol a chynaliadwy o gynhyrchu cig moch. Maen nhw’n cyd-weithio i edrych ar yr opsiynau sydd ar gael er mwyn lleihau’r gost, ychwanegu gwerth i’w cynnyrch a chyfleoedd am farchnad newydd.
Mae mynychu nifer o gyfarfodydd wedi’u cynnal gan MMC yn ymwneud â milfeddygaeth wedi rhoi dealltwriaeth i Kyle a Lauren o bwysigrwydd bioddiogelwch ac atal clefydau, maeth cywir a rheoli cenfaint magu. Ar ôl cwblhau cwrs ffrwythloni artiffisial (AI), mae gan Kyle bellach y sgiliau sydd eu hangen i ddefnyddio AI ar gyfer cyflwyno geneteg newydd i’r genfaint gan hefyd leihau’r perygl o glefydau.
Cymrodd Kyle ran yn y daith astudio i Gernyw, ble tyfodd ei ddiddordeb mewn bwydo porthiant i foch ar ôl iddo gael cipolwg ar ddull cynaliadwy fferm gyfan o gadw moch a gafodd ei fabwysiadu gan un o’r ffermydd ar y daith.
 
“Roedd y daith astudio wedi fy ysbrydoli. Dysgais nifer o awgrymiadau defnyddiol a syniadau y byddaf yn eu rhoi ar waith ar fy fferm innau. Hefyd, fe wnes i gysylltiadau da gyda ffermwyr o’r un meddylfryd.”

Our latest tweets