Cennydd Owen Jones - Menter Pesgi Moch Menter Moch Cymru & CFfI Cymru

Cefndir
Mae Cennydd Owen Jones yn byw ar fferm odro deuluol 130 erw ger Pontsian, Ceredigion sy’n cadw 70 o wartheg godro. Ar ôl graddio gyda BSc mewn Gwyddor Anifeiliaid o Brifysgol Aberystwyth, aeth ymlaen i raddiodd gyda MSc mewn Gwyddor Da Byw yn 2017.
Dechreuodd ei ddiddordeb mewn moch wrth sylwebu ar ddosbarthiadau’r moch yn Ffair Aeaf, Gŵyl Gwanwyn a Sioe Haf CAFC. Cynyddodd ei wybodaeth am y sector moch yng Nghymru trwy siarad â chynhyrchwyr moch, beirniaid a chigyddion a dyma roddodd y syniad iddo i gadw moch ar y fferm.
Rhoddodd y gystadleuaeth pesgi moch gyfle i Cennydd ddechrau cadw moch gyda’r sicrwydd bod y gefnogaeth a’r arweiniad sydd ei angen ar gael i ffermwyr moch newydd.
 
Menter Pesgi Moch Menter Moch Cymru & CFfI Cymru
 
“Rwy’n ddiolchgar iawn am y cyfle gwych yma sydd wedi fy ngalluogi i gael moch o safon o genfeiniau o safon, yn ogystal â mynychu digwyddiadau gyda Menter Moch Cymru a dysgu mwy am hwsmonaeth moch, y diwydiant yng Nghymru a’r heriau fydd y diwydiant yn eu hwynebu yn y dyfodol agos.”
 
Roedd Cennydd yn un o 4 enillydd y gystadleuaeth. Dewisodd gadw moch Cymreig a derbyniodd 5 porchell diddwyn o genfaint bridiwr lleol i’w pesgi.
Dewisodd y brîd yma ar allu’r brîd cynhenid i gystadlu gyda bridiau cyfandirol o ran pwysau carcas, bwydo effeithlon a chynyddu pwysau yn ogystal â’u gallu i gystadlu gyda bridiau traddodiadol o ran blas a pherfformiad yn yr awyr agored.
Roedd y perchyll yn 9 wythnos oed yn cyrraedd ac yn cael eu magu o dan do ar iard wellt.
Trefnwyd trip i Brifysgol Harper Adams er mwyn darparu’r ffermwyr moch newydd gyda’r wybodaeth sylfaenol oedd ei angen ar gyfer trin a magu eu perchyll. Rhoddodd Richard Hooper, rheolwr uned da byw Harper Adams, ddiwrnod hyfforddi dwys i enillwyr y gystadleuaeth a oedd yn cynnwys sgiliau ymarferol trin moch, bioddiogelwch a chyngor ar reoli.
 
Diet
Yn wreiddiol, roedd perchyll Cennydd yn cael eu bwydo yn ôl y gofyn gyda dwysfwyd pesgi gyda 20% o brotein a 1.39% o lysin a oedd yn costio £330 y dunnell. Newidiodd y diet yn dilyn mentora gan staff MMC a chyfarfod maeth y mochyn a gynhaliwyd ar y cyd rhwng MMC a Chyswllt Ffermio. Roedd y diet newydd yn newid y dwysfwyd pesgi am gymysgedd mwnol o wenith a haidd mâl wrth ffemwr lleol gan ddefnyddio gwastraff caws fel protein. Roedd lefel y protein yn y diet newydd yn 18% protein a 1.1% lysin ac yn costio £185 y dunnell. Roedd y caws yn ffrwd gwastraff o’r ffatri sy’n prynu’r llaeth a gynhyrchir ar y fferm.
Cafodd y moch eu pwyso yn rheolaidd wrth iddynt dyfu ac yn 60kg newidiodd y dull bwydo o fod yn ôl yr angen i drefn gyfyngedig o 2kg y mochyn, y diwrnod. 
 
Cynnydd pwysau byw'r mochyn
Roedd y moch yn ymateb yn dda i’r system reoli gyda’r pwysau yn cynyddu ar gyfartaledd o 0.93kg y diwrnod tua diwedd y cyfnod pesgi. Cafodd tri o’r moch eu pesgi hyd at 95–100kg yn 5 mis oed.
Penderfynodd Cennydd newid y dull rheoli gan fod y moch yn tyfu mor gyflym ac er mwyn cael carcas i’w gyflwyno i gystadleuaeth MMC/CFfI yn Ffair Aeaf CAFC. Cafodd y ddau fochyn oedd yn weddill eu symud i system magu tu allan ar ddiet gyda llai o brotein a fyddai’n lleihau'r cyflymder tyfu ac yn lleihau’r cynnydd pwysau byw dyddiol. Roedd y carcas a gynhyrchwyd ar gyfer y gystadleuaeth yn 80kg.
 
Costau
·        Roedd magu’n unig yn costio £55 y mochyn
·        Roedd cyfanswm y gost ar gyfer magu, lladd a bwtsiera yn £130 y mochyn
·        Roedd elw’r fenter yn £100 y mochyn
·        Pe bai’r gost o £50 am y perchyll diddwyn yn cael ei ychwanegu, byddai’r elw yn £50 y mochyn
·        Gwerthwyd y cig moch trwy werthiant uniongyrchol am £6 y kg
 
Cynlluniau’r dyfodol
Mae Cennydd yn bwriadu ychwanegu uned foch ar raddfa fechan i'r fferm a chadw grŵp o berchyll diddwyn nes eu pesgi ar system tu allan ar gaeau sy’n mynd i gael eu hail-hau. Bydd hyn yn helpu dod â ffrwd incwm arall i’r busnes ac yn ychwanegu deunydd organig a maeth i’r pridd.
Ni fydd yn defnyddio’r dwysfwyd pesgi drud yn y dyfodol ond yn hytrach, bydd yn defnyddio’r gymysgedd o wenith a haidd a gwastraff caws yn unig. Er y gallai hyn gynyddu rhywfaint ar y cyfnod rhwng diddyfnu a phesgi, byddai’r £145 y dunnell am y dogn yn dadwneud yr amser ychwanegol y gallai’r moch ei gymryd i besgi.
Yn y dyfodol, mae Cennydd yn bwriadu gwerthu’r cig moch i gyd trwy werthiant uniongyrchol. Mynychodd gwrs gwneud selsig a halltu cig moch Menter Moch Cymru yng Nghanolfan Fwyd Cymru, Horeb ac mae’n credu mai ychwanegu gwerth i’r cig moch yw’r ffordd o gynyddu elw’r meter moch ar y fferm.
 
“Fel rhywun sydd heb gefndir mewn bridio moch, roedd y gefnogaeth a’r mentora gan Menter Moch Cymru yn wych. Rydw i wedi dysgu llawer ac wedi gwneud cysylltiadau gwerthfawr yn y sector moch.”
 

Our latest tweets