#WythnosFêlGenedlaethol

26 Hydref 2018
Yr wythnos yma, rydym wedi bod yn dathlu #WythnosFêlGenedlaethol, ac mae Cywain yn ddigon ffodus o gael gweithio ochr yn ochr â nifer o wenynwyr brwdfrydig ar draws y wlad sydd yn cyfrannu'n fawr at y sector mêl yng Nghymru
Gadewch i ni gyflwyno ambell un i chi:
 
 
Mae mêl Cilgwenyn i gyd yn cael ei gasglu yng Nghaerfyrddin o flodau gwyllt gyda phob nythfa wedi'u ddewis yn arbennig gan sicrhau ansawdd uchel. Mae’r mêl yn cael ei hidlo'n ofalus dair gwaith, heb wres ac yn cael ei botelu ar y safle i sicrhau bod ansawdd y cynnyrch yn parhau'n bur ac yn amrwd, yn naturiol gyfoethog mewn paill ac yn syth allan o'r cwch gwenyn yn union fel y bwriadwyd natur.
 
Mae Mêl Cilgwenyn erbyn hyn yn cynnal y ‘Bee Free Project’, prosiect sy'n annog a hyfforddi cyn-filwyr â phroblemau iechyd meddwl i gadw gwenyn. Mae'r prosiect wedi darganfod y gall cadw gwenyn helpu i oresgyn y problemau dyddiol sy'n gysylltiedig â PTSD (Anhwylder Straen Wedi Trawma) a phroblemau cysylltiedig o bryder ac iselder.
 
Cafodd 'Gwenyn Gruffydd' ei sefydlu yn 2010 pan benderfynodd Gruffydd Rees ddilyn ei freuddwyd o gadw gwenyn. Derbyniodd Gruffydd gwch gwenyn gan ffrind oedd yn ffermio'n lleol ac aeth ati i ddysgu sut i gadw gwenyn a mynychodd gwrs cadw gwenyn yn Sir Gâr. Ers dechrau gydag un cwch yng ngardd ei fam a'i dad cynyddodd nifer ei gychod gwenyn yn gyflym. Heddiw, sef 6 blynedd yn ddiweddarach, mae gennym tua 60 o gychod gwenyn mewn amryw leoliadau ar draws Sir Gâr.
 
​Prif nod Gwenyn Gruffydd yw i werthu mêl pur rydym yn ei gynhyrchu ein hunain gan ein gwenyn ni. Nid ydym yn prynu mêl oddi wrth neb arall nac yn ei gymysgu gyda dim byd. Rydym am ddarparu mêl pur o'r safon uchaf sydd ar y farchnad.
 
Wedi'i leoli yn ardal Wrecsam, mae Border Honey yn gynhyrchydd cynradd o fêl Prydeinig o safon gan gyfuno mêl o Ogledd Cymru a siroedd cyffiniol Lloegr. Mae'r cwmni yn arbenigo mewn cyflenwi swmp mêl i bacwyr mêl a busnesau bwyd a diod sydd angen mêl Cymreig / Prydeinig fel cynhwysyn i’w cynnyrch.
 
Mae cyfran o gynnyrch lleol y cwmni wedi'i gadw i un ochr er mwyn ei werthu mewn marchnadoedd ffermwyr a gwyliau bwyd yn y rhanbarth.
 
Mae'r cwmni'n gweithredu o adeiladau modern a phwrpasol, a ariannwyd yn rhannol trwy Gynllun Buddsoddi Busnes Bwyd Llywodraeth Cymru.
 
Yr hyn sy’n arbennig o bwysig i weithgareddau a thwf y cwmni at y dyfodol yw gweithio gyda ffermwyr, coedwigwyr a thirfeddianwyr sy’n gallu darparu safleoedd ar gyfer gwenynfeydd ar ffiniau Gogledd Cymru/Swydd Amwythig/Swydd Gaer, a hefyd ar ucheldir Gogledd Cymru, ble mae’r planhigyn grug ‘ling’ yn tyfu – sylfaen i fêl unigryw sy’n cael ei greu o fath penodol o flodyn yn bennaf. Byddai'r cwmni yn falch o glywed gan unrhyw un sydd gyda safle addas ar gael.
 
Mae gan berchennog y cwmni, Alex Ellis, gysylltiadau eang o fewn y diwydiant trwy ei waith â Chymdeithas y Gwenynwyr. Mae’n olygydd i gylchgrawn ‘Bee Farmer’ ac yn gyfarwyddwr i gylchgrawn ‘Bee Craft’. Yn ogystal â chynhyrchu, mae’r cwmni hefyd yn darparu gwasanaethau ymgynghori arbenigol i fusnesau a sefydliadau eraill sy'n gweithredu yn y sector.
 
Gŵr a gwraig, a’r ddau â chefndir mewn ffermio sydd y tu ôl i Lodge Apiaries, gyda diddordeb Chris mewn gwenyn yn dod gan ei Daid, a oedd yn wenynwr ei hun. Os nad yn brysur yn gwisgo'r gwenyn ac yn gwneud cynnyrch blasus, mae Chris a’i wraig Theresa yn cadw'n brysur drwy fagu’r genhedlaeth nesaf o ffermwyr, eu plant.
 
Mae Lodge Apiaries yn cyflenwi mêl o'u cychod gwenyn yn lleol I Sir y Fflint gan roi cyfle i’r wenynen gasglu neithdar gan blanhigion fel grug, coed sycamorwydd, casten ceffyl a ffa maes. Mae ganddynt hefyd rywfaint o gychod gwenyn ar fferm leol sy'n peillio'u cnwd o hadau rapeseed, sydd yn rhoi blas unigryw i'r mêl wrth gynorthwyo'r diwydiant bwyd lleol yr un pryd.
 
Gellir dod o hyd i fêl Lodge Apiaries mewn selsig blas porc ac afal gan Edwards of Conwy, mewn poteli o Mountain Mead / Medd Mynydd, yn ogystal â mewn siocledi Baravelli.
 
Mae Ian Roberts, gwenynwr o Gastell-nedd, wedi dangos diddordeb mewn cadw gwenyn ers blynyddoedd maith, ac ers iddo brynu Old Castle Farm, fferm 28 acer, 335 metr yn uwch ‘na lefel y môr dros ddeng mlynedd yn ôl, mae bellach yn berchen ar 26ain o gychod gwenyn, gan gynhyrchu oddeutu 700 pwys o fêl Cymreig pur bob blwyddyn.
 
Ers hynny, mae Ian wedi dangos blas go iawn at arallgyfeirio. Nid yn unig y mae'n cynhyrchu mêl Cymreig o safon, mae hefyd yn adeiladu ac yn gwerthu offer cadw gwenyn, gan sicrhau fod gan unigolion mewn rhannau gwledig o Gymru, y DU a thramor fynediad at yr offer angenrheidiol sydd angen arnynt i fynd ati i ddechrau cadw gwenyn.
 
Mae Ian hefyd wedi dyfeisio’r gyfres ddillad Sentinel Pro 3D sydd, yn dilyn blwyddyn o brofi a chasglu adborth, wedi cael ei ail-ddatblygu, gyda’r genhedlaeth newydd o’r dillad yn mynd ar werth dros gyfnod y Nadolig.
Mae gwenyn Wenallt Hive yn porthi neithdar a phaill ar draws gymoedd arfordirol Ceredigion gyda'i borfeydd a’i weirgloddiau wedi'u blethu gan wrychoedd hynafol. Ar ddiwedd yr haf, mae rhai o'r gwenyn yn cael eu tynnu i uwch-fynyddoedd y Preseli yn Sir Benfro i fanteisio ar y cnwd o grug helaeth. Mae'r cymysgedd yma o flodau yn cynhyrchu mêl hyfryd â blas cyfoethog iddo.
 
Ar wahân i gael ei fwynhau ar ben ei hun, mae Wenallt Hive yn gosod rhywfaint o'u mêl i un ochr er mwyn creu cynnyrch arbennig megis; Mwstard grawn cyflawn, dresin salad, siyntiau a chyffug. Mae'r cyfan wedi'i wneud gan ddefnyddio eu mêl eu hunain tra bod cŵyr y gwenyn yn rhoi ychwanegu ansawdd arbennig i'w hamrywiaeth o falmau a hufenau at y croen.
 
Un o gynhyrchion fwyaf arbennig Wenallt Hive yw'r Finegr Mêl. Mae’n cymryd dros 18 mis i wneud gan ddefnyddio mêl Cymreig, dŵr o Gymru a'n Mam-Finegr unigryw, mae eplesiad ysgafn yn creu finegr cynnil sydd yn cael ei werthfawrogi, nid yn unig am ei flas, ond hefyd am ei ddaioni naturiol.
 
Sefydlwyd busnes Woodland Bees gan Selwyn Runnett yn 2016, ar ôl cychwyn yn wreiddiol fel gwenynwr amatur. Mae'r busnes yn cynhyrchu mêl aml-flodeuog naturiol gan wenynfeydd yng nghefn gwlad Sir Gaerfyrddin. Gallwch brynu’r mêl yn uniongyrchol o'r safle ei hun, wrth archebu drwy’r post neu mewn nifer o siopau manwerthu.
 
Mae Selwyn bellach wedi bod yn paratoi i ehangu’r busnes yn bellach wrth; fuddsoddi mewn offer prosesu mêl newydd, cofrestru marc masnach, a lansio amrywiaeth o fêl naturiol yn Ffair Aeaf Sioe Frenhinol Cymru yn 2017.
 
O'r dechrau, ymagwedd Selwyn oedd rhoi dulliau cynaliadwy o gadw gwenyn a chynhyrchu mêl yng nghanol yr hyn y mae'n ei wneud. Mae'n gweithio'n agos gyda thirfeddianwyr a ffermwyr sy’n lleol i’w gymuned ac sydd wedi ymrwymo i reoli tir yn gynaliadwy a chreu cynefinoedd cyfoethog mewn gweirgloddiau a choedwigoedd. Selwyn yw’r Rheolwr Gwenynfeydd yng Nghymdeithas Gwenynwyr Sir Gaerfyrddin ac mae'n rhedeg rhaglenni hyfforddi ar gyfer gwenynwyr newydd.
 
 

Our latest tweets